ControlAI nimalarga qodir¶

ControlAI — bitta funksiya emas, balki para atrofidagi imkoniyatlar to'plami. Bu yerda — umumiy katalog: tizim nimani ko'radi, hisoblaydi va ko'rsatadi. Mazmuniga ko'ra guruhlangan.

Qismi hozir ishlayapti, qismi — yo'l xaritasida (alohida belgilangan va «Yo'l xaritasi» bobida yig'ilgan). Har bir raqam aynan nimani anglatishi — «Metrikalar va ular nimani anglatadi» bobida. Qaysi rol nimani ko'rishi — «Admin-panel ichida» bobida.

1. Para haqiqatan o'tkazilganmi¶

ControlAI har bir para bo'yicha har kuni javob beradigan birinchi va eng oddiy savol — mashg'ulot umuman bo'lib o'tganmi va qanday hajmda:

Para o'tkazilmagan — tizim yozuvdan auditoriyada mashg'ulot bo'lmaganini ko'radi (nutq yo'q, auditoriya bo'sh) va buni kimningdir shikoyati emas, balki dalil sifatida qayd etadi.
Punktuallik — para o'z vaqtida boshlanganmi va tugaganmi (necha daqiqa kech boshlangan, o'qituvchi guruhni necha daqiqa erta jo'natgan) — daqiqagacha aniqlikda, jurnaldan emas, aynan yozuvdan.
Bularning barchasi — obyektiv va nazoratchisiz: qavat navbatchisining tanlab aylanishi emas, balki har bir kafedradagi har bir paraning uzluksiz nazorati.

Para o'tkazilganligini va vaqt tartibini nazorat qilish istalgan hajmdagi auditoriyada ishlaydi — seminar xonasidan katta ma'ruza zaliga qadar.

Bu vijdonan ishlaydigan o'qituvchini ham himoya qiladi: para to'liq o'tkazilgan bo'lsa, bu ko'rinadi va qayd etiladi — «siz yo'q edingiz» degan subyektiv da'volar endi ishlamaydi.

2. Para nutqining tahlili¶

Nutq balansi — o'qituvchi qancha vaqt gapirgan, talabalar qancha.
Savollar — o'qituvchi auditoriyaga nechta savol bergan.
Pauza va sukunat — paraning qancha qismi jimlikda o'tgan va eng uzun pauza qancha bo'lgan; para «so'nib qolmaganmi».
Para tili ulushi — paraning qaysi qismi guruhning ta'lim tilida, qaysi qismi boshqa tilda o'tgan. Guruh yaratilganda ta'lim tili tanlanadi (o'zbek / rus / aralash) — hisobotlar guruh tilida keladi, nutqni tanish esa auditoriyalar uchun odatiy o'zbek-rus tillari aralashuvi bilan ishonchli ishlaydi.
Necha kishi gapirgan — parada eshitilgan turli ovozlar sonini baholash: bu monolog bo'ldimi yoki guruh bilan dialogmi.
(yo'l xaritasi) muloqot sur'ati (10 daqiqada «o'qituvchi↔talaba» almashinuvlari soni), nutqning talabalar orasida taqsimlanishi («3 talaba vaqtning 90%ida gapirdi»), para davomida tillar ulushi, auditoriyadagi tovush sifatini nazorat qilish (hisobot sifati pasayishidan oldin «o'lib borayotgan» mikrofonni ushlaydi), shuningdek qo'pol yoki nomaqbul so'zlar, talabalarni maqtash va qo'llab-quvvatlash, seminar va amaliy mashg'ulotlarda talabalarni ism bilan jalb qilish (yuzlab kishilik ma'ruza oqimida bu signal ko'rsatkich bo'la olmaydi), begona mavzularga chalg'ish.

Nutq metrikalari istalgan turdagi mashg'ulotda ishlaydi — ma'ruza, seminar, amaliy, laboratoriya; faqat ma'ruza va seminarning «yaxshi rasmi» har xil bo'ladi. Katta ma'ruza zallarida transkriptning to'liqligi ulanish paytida audio-audit bilan tasdiqlanadi (zarur bo'lsa, kameraning audio kirishiga tashqi mikrofon o'rnatiladi).

3. Para videosining tahlili¶

Bo'sh auditoriya — tizim mashg'ulot aslida bo'lmaganini ko'radi (1-bo'limga qarama-qarshi tekshiruv).
(2-bosqich — yo'l xaritasi) davomat — auditoriyada nechta talaba bo'lgan (va nechtasi kutilgan); kechikkanlar — nechta talaba paraning boshlanishidan keyin va necha daqiqa kech kelgan; keyin — kim telefonga chalg'iyapti, kim faol, kim butun para davomida passiv, parta ustida bosh (uyqu, charchoq yoki zerikish belgilari).

Ochig'ini aytamiz: bugun video mashg'ulot faktini tasdiqlash uchun ishlatiladi; video orqali avtomatik davomat — bu 2-bosqich, hozirgi funksiya emas.

4. «Dars DNK»si¶

Ko'rgazmali paraning rangli tasmasi: 80 daqiqa qanday taqsimlangan — qayerda o'qituvchi gapirgan, qayerda talabalar, qayerda savol-javob va muhokama bo'lgan, qayerda guruh ishi, qayerda sukunat bo'lgan. Bir qarashda — mashg'ulotning «rasmi» ko'rinadi: o'qituvchi butun para davomida monolog o'qidimi yoki talabalarni jalb qildimi. Yonida tizim paraning muhim lahzalarini (muvaffaqiyatli va muammoli) vaqtga bog'lab belgilaydi — masalan, «14:18 — 5 daqiqa guruh ishi» yoki «14:27 — 6 daqiqa sukunat».

5. Metodikaga muvofiqlik: «ochiq dars» — endi har bir para¶

Bu ControlAI ichidagi «sifat nazoratchisi» — u mashg'ulotni aynan sizning OTMingiz standartlari bo'yicha tekshiradi. Bu mahsulotning eng chuqur qismi.

Bugun komissiya bilan ochiq dars o'qituvchida yiliga bir-ikki marta o'tkaziladi — va unga tayyorlanishadi. ControlAI sizning OTMingizning o'z dars kuzatuv varag'ini har bir para bo'yicha to'ldiradi — ochiq dars voqea bo'lishdan to'xtab, me'yorga aylanadi.

Qanday sozlanadi: OTM o'zining dars kuzatuv varag'ini (hozir komissiya ishlaydigan shakl), o'z metodikasini va ishchi dastur / sillabusini yuklaydi. Keyin ControlAI har bir parani aynan shu materiallar bo'yicha tekshiradi — mezonlar tizimga «qattiq kiritilmagan», ular sizniki.

Nima tekshiriladi (odatiy varaq — bir nechta blokda 12–18 mezon; sizning OTMingizda o'ziniki bo'ladi):

Mashg'ulotni tashkil etish — auditoriyadagi tartib, talabalar bilan aloqa, boshlanish va tugash o'z vaqtida.
Mashg'ulot tuzilishi — para bosqichlar bo'yicha o'tganmi (aktuallashtirish → material bayoni → mustahkamlash → mustaqil ish) va har bir bosqichga yetarli vaqt ajratilganmi. (bosqichlar bo'yicha tekshiruvning bir qismi — yo'l xaritasida)
O'qitish texnikasi — o'qituvchi javoblarni «o'zi aytib berish» o'rniga talabalardan tortib oladimi, tushunishni tekshiruvchi savollar beradimi, topshiriqlarni aniq beradimi va ularni tushunishganini tekshiradimi, talabalarning ishini kuzatadimi, qanday teskari aloqa beradi va xatolarni tahlil qiladi, bayonni guruh darajasiga moslashtiradimi.

Har bir para bo'yicha natijada nima bo'ladi:

To'ldirilgan kuzatuv varag'i — har bir mezon bo'yicha baho, mashg'ulotdan qisqa isbot-iqtibos va sun'iy intellekt qanchalik ishonchli ekanligi belgisi; bahsli bandlarni u halol tarzda «inson nazari kerak» deb belgilaydi.
Metodika bo'yicha umumiy baho (1–10) — «yalang'och raqam» emas, balki mezonlar bo'yicha tahlil va ishonch darajasi bilan. Bu qarorlar va rivojlanish uchun ichki tahlildir, rasmiy attestatsiya o'rnini bosmaydi; OTM qarori bilan u ichki KPI uchun dalil bazasi bo'lib xizmat qilishi mumkin.
Mavzu qamrovi — ishchi dasturdan nima allaqachon o'tilgan, nima qisman, nima hali yo'q (mavzu bo'yicha to'plamli).
Inson tomonidan tekshirish — OTM rejimni o'zi tanlaydi: nashrdan oldin ichki ta'lim sifati nazorati bo'limi yoki kafedra mudiri tomonidan majburiy tekshiruv — yoki avtonashr; har ikkala holatda ham tekshiruvchining tuzatishlari tizimni aniqroq qiladi.

Bahsli va subyektiv bandlarni sun'iy intellekt kam ishonchli deb belgilaydi — shunda o'qituvchi ishiga noto'g'ri baho hech qachon dalil sifatida taqdim etilmaydi.

6. O'qituvchi tahlili¶

Paralar ko'rsatkichlaridan har bir o'qituvchining profili shakllanadi:

Reyting — ishning umumiy bahosi (qanday hisoblanishi — «O'qituvchi reytingi qanday hisoblanadi» bobida);
Reyting nimalardan tashkil topadi — omillar bo'yicha tahlil (nutq balansi, savollar, til, punktuallik) tushunarli izohlar bilan;
Ko'nikmalar radari — bir nechta o'q bo'yicha kuchli va zaif tomonlar;
Mashg'ulotlarning muhim lahzalari — vaqtga bog'langan muvaffaqiyatli va muammoli epizodlar;
8 haftalik dinamika — o'qituvchi o'sayaptimi yoki pasayaptimi (harakat semestr ichida darhol ko'rinadi);
«Diqqat talab qiladi» lentasi — tizim muhim narsalarni o'zi yuqoriga chiqaradi: bo'lib o'tmagan para, reytingning keskin pasayishi, ortiqcha sukunat, kamera bilan muammo, ajoyib natija.

O'qituvchi uchun bu «tepadan kamera» emas, balki shaxsiy kabinet: o'z statistikasi, o'z dinamikasi va bir martalik subyektiv tekshiruvlar o'rniga hamma uchun adolatli, bir xil baho.

7. Kouching va rivojlanish¶

Kouching savatlari — tizim kafedra o'qituvchilarini o'zi «rag'batlantirish», «tortish», «kuzatish» toifalariga ajratadi va aniq harakatni taklif qiladi.
Maqsadlar — o'qituvchi, kafedra mudiri yoki yosh o'qituvchilar mentori maqsad qo'yadi (masalan, «seminarlarda talabalar nutqi ulushini oshirish»), progress avtomatik hisoblanadi.
Baholar/ko'rib chiqish — kafedra mudiri yoki sifat bo'limi o'qituvchi ishining tahlilini qayd etadi; tuzatishlar ham to'planib, tizimni yaxshilaydi.

8. Guruhning «cho'kish» xavfi¶

ControlAI qaysi guruhlar «yemirilib ketish» xavfi ostida ekanini oldindan ko'rsatadi: guruh bo'yicha xavf darajasini hisoblaydi (0–100), nutq signallari bo'yicha jalb etilganlik dinamikasini kuzatadi (2-bosqichdan boshlab — video bo'yicha davomatni ham), ehtimoliy sababni ko'rsatadi va harakatni tavsiya qiladi — shunda kafedra darslarga qatnashmaslik, akademik qarzdorlik va chetlatishlargacha aralashadi.

9. Qiyosiy tahlil: kafedralar, fakultetlar, kurslar, fanlar¶

OTM — bu tuzilma, va ControlAI uning darajalarini asosiy ko'rsatkichlar bo'yicha (nutq balansi, savollar, punktuallik, o'tkazilgan paralar ulushi) bir-biri bilan solishtiradi — bu allaqachon bugun, semestrning jonli ma'lumotlarida ishlaydi:

rektoratga OTM bo'yicha jamlanma — fakultetlarni bir ekranda solishtirish;
kafedra ↔ kafedra va kafedra ichida o'qituvchilar reytingi;
kurslar bo'yicha kesimlar (bakalavriat va magistratura) va fan ↔ fan — masalan, «Oliy matematika» turli fakultetlarda qanday o'qitilishi yoki «Tashishni tashkil etish» turli o'qituvchilarda qanday borayotgani;
semestr bo'yicha dinamika — eng yaxshilar va orqada qolganlar, kim o'sayapti, kim pasayapti.

Rejalarda — semestr yakuniy hisobotlari (o'qituvchi, kafedra va fakultet bo'yicha semestr yakunlari, semestrlarni bir-biri bilan solishtirish): qarang «Yo'l xaritasi».

10. Hisobotlar va jamlanmalar¶

Para bo'yicha hisobot — metrikalar + mashg'ulot qanday o'tgani haqida qisqa tushunarli matn; guruhning ta'lim tilida (o'zbek yoki rus).
Dekanga kunlik jamlanma — fakultetning kun davomidagi barcha paralari bitta ro'yxatda, muammolar yuqorida: nima bo'lib o'tmagan, qayerda kechikish, qayerda xavotirli signallar; rektorat butun OTM bo'yicha xuddi shunday jamlanmani ko'radi.
O'qituvchiga shaxsiy konspekt — uning o'z statistikasi va paraning qisqa mazmuni («yordam» formatida, «tepadan baho» emas).
Barcha mashg'ulotlar tarixi — o'tgan istalgan parani filtrlar bo'yicha (guruh, o'qituvchi, auditoriya, kafedra, sana) topish va uning natijasini ochish mumkin.
(yo'l xaritasi) o'qituvchilar va guruhlar bo'yicha trendlar bilan haftalik jamlanma.

11. Boshqaruv va ekspluatatsiya¶

Tahlil atrofida — tizim OTMda haqiqatan ishlashi uchun kerak bo'lgan hamma narsa:

Paralar jadvali — mashg'ulotlarning semestrlik jadvali (kim, qachon, qaysi guruh, qaysi auditoriya, mashg'ulot turi); aynan u tizimga yozuvlarni qachon olish kerakligini aytadi. Jadval panelda kiritiladi va yuritiladi; HEMIS bilan integratsiya — yo'l xaritasida (3-bosqich). ControlAI to'qnashuvlar haqida ogohlantiradi (bitta o'qituvchi yoki auditoriya ikki marta band bo'lsa).
Fanlar va guruhlar — fanlar katalogi; guruhda — kurs va bosqich (bakalavriat yoki magistratura), yo'nalish va ta'lim tili.
Odamlar va guruhlar — o'qituvchilar, guruhlar, talabalar; takliflar; rozilik holati.
Auditoriyalar va jihozlar — kameralar holati (tayyor / mikrofon kerak / aloqa yo'q), aloqani tekshirish. OTMda kameralar va videoregistrator, odatda, allaqachon bor — ControlAI mavjud infratuzilmaga ulanadi, auditoriyalarda hech narsa o'rnatmaydi (ichki mikrofon audio-testdan o'tmagan joylarda tashqi mikrofondan tashqari).
To'lov — hajm tahlil qilingan mashg'ulot soatlarida o'lchanadi (shartlar va hajm — shartnoma bo'yicha); panelda kunlik xarajat ko'rinadi, hisob mashg'ulotning haqiqatan qayta ishlangan daqiqalari bo'yicha yuritiladi, o'tkazilmagan para esa to'lov hajmiga kirmaydi.
Yuklama hisobi — haqiqatan o'tkazilgan paralar bo'yicha soatlar (reja bo'yicha emas) — o'quv yuklamasi bajarilishini tasdiqlash uchun obyektiv asos; buxgalteriya va o'quv bo'limi uchun yuklab olish.
Operatsiyalar — vazifalar ro'yxati (kamera aloqada emas, tovush yo'q, qayta ishlashda xatolik, para o'tkazilmagan, rozilik kutilmoqda) va qamrov jamlanmasi: rejalashtirilgan paralardan nechtasi o'z vaqtida muvaffaqiyatli qayta ishlangan.

12. Kesimlar va solishtirishlar¶

Ko'rsatkichlarni tahlil qilish uchun alohida bo'lim: kafedra yoki fanni, metrikani va davrni tanlab kesim ko'rish mumkin — masalan, «Harakat tarkibi» kafedrasi o'qituvchilarini oy davomidagi savollar soni bo'yicha solishtirish — va natijani yuklab olish.

Ushbu bobning asosiysi: ControlAI har bir para bo'yicha «mashg'ulot haqiqatan o'tkazildimi?» degan savolga javob beradi, nutq va mashg'ulot metodikasini tahlil qiladi (sizning OTMingizning o'z kuzatuv varag'i bo'yicha — har bir parada «ochiq dars»), shundan o'qituvchilar, kafedralar va fakultetlar bo'yicha tahlil, kouching va guruhlar bo'yicha erta signallar quradi, hisobotlarni guruhning ta'lim tilida tayyorlaydi, atrofida esa ish uchun hamma narsani beradi — jadval, fanlar, odamlar, jihozlar, to'lov, yuklama hisobi va sifat nazorati. Video bo'yicha davomat va ilg'or signallarning bir qismi — yo'l xaritasida, ular halol belgilangan.

→ Keyingi: 05. Metrikalar va ular nimani anglatadi — har bir raqamni oddiy so'zlar bilan tushuntiramiz va yaxshi para qanday ko'rinishini ko'rsatamiz.