Hayotdan bir kun¶
Mahsulot butunlay tushunarli bo'lishi uchun bir nechta jonli stsenariydan o'tamiz — OTMdagi turli odamlar ControlAI'dan amalda qanday foydalanishini ko'ramiz. Ism va raqamlar o'ylab topilgan.
Ichki ta'lim sifati nazorati bo'limining ertalabi¶
08:40. Ichki ta'lim sifati nazorati bo'limi boshlig'i panelni ochadi. Dekanatlarga qo'ng'iroq qilib, ma'lumotnoma so'rashning hojati yo'q — barcha fakultetlar bo'yicha kechagi butun manzara allaqachon dashboardda: jadval bo'yicha 312 paradan 303 tasi o'tkazilgan, 9 tasi bo'lib o'tmagan, o'tkazilganlaridan 6 tasi 10 daqiqadan ortiq kechikish bilan boshlangan.
Yuqorida, «Diqqat talab qiladi» lentasida uchta qator bor. Birinchisi, qizil: «N-kafedra — hafta davomida 7 ta bo'lib o'tmagan para, hammasi ikkita o'qituvchida». U ochadi — har bir para ko'rinadi: xona, vaqt, «para o'tkazilmagan» belgisi — so'zdan emas, yozuvdan. Ushbu ko'rinish tegishli fakultet dekaniga qisqa izoh bilan yuboriladi: sababini aniqlash va ma'lumot berish.
Ikkinchisi, sariq — ko'rib chiqish navbati: kechagi paralar bo'yicha ControlAI kuzatuv varaqlarini allaqachon to'ldirgan, ulardan 14 tasi «odam nazari kerak» deb belgilangan. Ilgari bunday hajmga komissiyaning bir haftalik ishi ketardi — endi bu e'lon qilishdan oldingi bir soatlik diqqatli tekshiruv, xolos. Uchinchisi, yashil — «M-fakultet — eng yaxshi hafta: paralarning 100% i o'tkazilgan, o'qituvchilarning eng yuqori o'rtacha reytingi» — u buni yaqinlashib kelayotgan rektorat majlisi materiallariga qo'shadi.
Dekanning kuni¶
09:00. Dekan kunni fakultetining kechagi jamlanmasidan boshlaydi. Qamrov me'yorida: rejalashtirilgan 84 paradan 83 tasiga yozuv olingan — bitta xonada kamera oflayn, vazifa allaqachon texnik xizmatda; 78 tasi qayta ishlangan, qolganlari navbatda. Bitta para «bo'lib o'tmadi» deb belgilangan: yozuv bor, lekin 2-kurs guruhi amaliy mashg'ulotga kelmagan — tizim buni avtomatik qayd etgan, va bunday para to'lov hajmiga kirmaydi.
Keyin u kafedralarni solishtirish bo'limini ochadi: ulardan birida seminarlardagi talabalar nutqi ulushi fakultet bo'yicha o'rtachadan sezilarli darajada past, va oylik trend pastga ketmoqda. Dekan taxmin qilib o'tirmaydi — ko'rinishni kafedra mudiriga qisqa izoh bilan yuboradi. Tushlikkacha ertangi jadval tekshirilgan, to'qnashuv yo'q.
Kafedra mudirining haftasi¶
Seshanba. Kafedra mudiri metodika tekshiruvi bo'limini ochadi. Yosh o'qituvchining kechagi parasida bayroqcha turibdi — ControlAI dars kuzatuv varag'ini allaqachon to'ldirgan: ilgari bunday varaqni komissiya yiliga bir-ikki marta ochiq darsda to'ldirardi, endi u har bir para bo'yicha mavjud.
U mezonlar bo'yicha ko'rib chiqadi. Ko'pchiligini sun'iy intellekt darsdan olingan iqtiboslar bilan ishonch bilan belgilagan — ularni u shunchaki tasdiqlaydi. Bir nechta band «odam nazari kerak» deb belgilangan — ularga u diqqat sarflaydi: paraning shu lahzasini ochadi, ko'radi, o'z verdiktini qo'yadi. Manzara aniq: o'qituvchi deyarli butun para davomida o'zi gapirgan (uning nutq ulushi 88%) va 80 daqiqada bor-yo'g'i 6 ta savol bergan — bu birinchi yil o'qituvchilarining odatiy xatosi.
Bitta mezon bo'yicha sun'iy intellekt «tushuntirish aniqligi»ni past baholagan — kafedra mudiri buni to'g'rilaydi, va bu tuzatish behuda ketmaydi: keyingi safar tizim shunga o'xshash holatni aniqroq baholaydi. Uni tanbeh uchun chaqirish o'rniga u yosh o'qituvchilar mentorini jalb qiladi va birgalikda reja tuzadi: auditoriyaga ko'proq savol berish, paraning ikkinchi yarmida juft bo'lib ishlash.
Paradan keyin — o'qituvchi¶
11:50. Para tugadi. Hisobot odatda bir soat ichida tayyor bo'ladi (internet kanali cheklangan bo'lsa — ertasi kuni ertalabgacha), va tushlikkacha o'qituvchi o'z kabinetini ochadi — darsning tahlili allaqachon shu yerda, uning guruhi tilida. Ilgari u o'z paralari qanday o'tayotganini raqamlarda bilmasdi — endi ko'radi: talabalar vaqtning 34% ida gapirgan, 14 ta savol berilgan, reyting 6.8 va ketma-ket uchinchi hafta o'sib bormoqda.
Uning maqsadi — seminarlarda talabalar nutqini 40% gacha yetkazish. Progress-bar deyarli to'la. Maslahat paraning ikkinchi yarmida kichik guruhlarda muhokamani biroz ko'paytirishni tavsiya qiladi — u buni keyingi darsda sinab ko'radi va bir haftadan so'ng o'z trendida ko'rsatkich yuqoriga ketganini ko'radi. Uning uchun bu «yuqoridan nazorat» emas, balki shaxsiy statistika va yaxshilanish uchun tushunarli o'yin: reyting — rasmiy attestatsiyaning o'rnini bosmaydigan ichki rivojlanish quroli, va komissiyaning yiliga bir-ikki martalik subyektiv tashrifi o'rniga uning qo'lida har bir para uchun adolatli, hamma uchun bir xil o'lchov bor.
Oyiga bir marta — rektorat¶
Rektor panelda o'tirmaydi — va bu mahsulotning ataylab shunday qilingan qismi: tizim xizmatlarning qo'llari bilan ishlaydi, rahbariyatga esa tayyor natijani beradi. O'quv ishlari bo'yicha prorektor haftasiga bir marta OTM bo'yicha jamlanmani ko'zdan kechiradi, oyiga bir marta esa natijani rektorat majlisiga olib chiqadi: fakultetlarni solishtirish, bo'lib o'tmagan paralar va ularning sabablari, reytinglar dinamikasi, eng yaxshi kafedralar. Muhokama taassurot va xizmat xatlariga emas, hammaning ko'z oldida turgan bir xil raqamlarga asoslanadi. Akkreditatsiya va milliy reyting uchun esa dalillar bazasi o'z-o'zidan to'planib boradi — buning uchun hech kimga panelni ochish shart emas.
Ushbu bobning asosiysi: haqiqiy hayotda ControlAI vaqtni tejaydi va «ko'r-ko'rona» ishlashni yo'qotadi: ichki ta'lim sifati nazorati bo'limi bir soatda ilgari komissiyaning bir haftalik ishini bajaradi; dekan o'z fakulteti va kafedralarni solishtirishni nazoratda tutadi; kafedra mudiri yiliga bir-ikkita ochiq dars o'rniga yosh o'qituvchining har bir parasini tahlil qiladi; o'qituvchi tushunarli maqsadlar asosida o'sadi; rektorat esa panelga vaqt sarflamasdan majlisda tayyor natijani oladi.
→ Keyingisi: 12. Universitetdan nima talab qilinadi — bularning hammasi ishlashi uchun nima kerakligi.