ControlAI nimalarga qodir¶

ControlAI — bu bitta funksiya emas, balki dars atrofidagi butun bir imkoniyatlar toʻplami. Bu yerda — umumiy katalog: tizim nimani koʻradi, hisoblaydi va koʻrsatadi. Maʼno boʻyicha guruhlangan.

Bir qismi pilotda allaqachon ishlaydi, bir qismi — yoʻl xaritasida (alohida belgilangan va «Yoʻl xaritasi» bobida jamlangan). Har bir raqam aniq nimani anglatishi — «Metrikalar va ular nimani anglatadi» bobida. Rollardan kim nimani koʻrishi — «Admin-panel ichida» bobida.

1. Dars nutqini tahlil qilish¶

Nutq balansi — oʻqituvchi qancha vaqt gapirgani, oʻquvchilar esa qancha.
Savollar — oʻqituvchi nechta savol bergani.
Pauzalar va sukunat — darsning qancha qismi sukunatda oʻtgani va eng uzun pauza qancha boʻlgani; dars «choʻkib» qolmadimi.
Oʻrganilayotgan til ulushi — darsning qaysi qismi, masalan, ingliz tilida (yoki boshqa oʻrganilayotgan tilda) oʻtgani, qaysi qismi esa — ona tilida yoki boshqa tilda.
Oʻz vaqtidalik — dars oʻz vaqtida boshlanib tugadimi (necha daqiqa kech yoki erta).
Necha kishi gapirgani — darsda qancha turli ovozlar boʻlganining bahosi.
(yoʻl xaritasi) oʻzaro aloqa tezligi (10 daqiqada «oʻqituvchi↔oʻquvchi» nechta almashinuvi), nutqning oʻquvchilar oʻrtasida taqsimlanishi («3 oʻquvchi vaqtning 90% gapirdi»), ona tili va oʻrganilayotgan til ulushining dars davomidagi oʻzgarishi, sinfdagi ovoz sifatini nazorat qilish («oʻlayotgan» mikrofonni hisobot sifati pasaymasdan oldin ilgʻaydi), shuningdek qoʻpol yoki nojoiz leksika, oʻquvchilarni maqtash va qoʻllab-quvvatlash, oʻquvchilarga ism bilan murojaat qilish, begona mavzularga chalgʻish.

2. Dars videosini tahlil qilish¶

Davomat — sinfda nechta oʻquvchi borligi (va nechta kutilgani).
Kechikkanlar — nechta oʻquvchi dars boshlanganidan keyin kelgani va qanchaga kechikkani.
Boʻsh sinf — agar dars amalda boʻlmagan boʻlsa, tizim buni koʻradi.
(yoʻl xaritasi) kim telefonga chalgʻiydi, kim faol, kim esa butun dars davomida passiv, parta ustidagi bosh (darsda uyqu, charchoq yoki zerikish belgilari), oʻquvchilar qanchalik tez-tez qoʻl koʻtargani.

3. «Dars DNK»si¶

Koʻrgazmali rangli dars lentasi: vaqt qanday taqsimlangani — qayerda oʻqituvchi gapirgan, qayerda oʻquvchilar, qayerda savol va muhokamalar boʻlgan, qayerda guruhli ish, qayerda esa sukunat. Bir qarashda darsning «chizmasi» koʻrinadi: oʻqituvchi butun dars monolog qildimi yoki oʻquvchilarni jalb qildimi. Yonida tizim darsning asosiy lahzalarini (muvaffaqiyatli va muammoli) vaqtga bogʻlab belgilaydi — masalan, «14:18 — 5 daqiqa juftlikda ish» yoki «14:27 — 6 daqiqa sukunat».

4. Metodikaga muvofiqlik («AI-nazoratchi»)¶

Bu ControlAI ichidagi «sifat nazoratchisi» — u darsni aynan sizning markazingiz standartlari boʻyicha tekshiradi. Bu mahsulotning eng chuqur qismi.

Qanday sozlanadi: markaz oʻzining rubrikasini (dars kuzatuv formasi), oʻz metodikasini va darsliklar/dasturini yuklaydi. Keyin ControlAI har bir darsni aynan shu materiallar boʻyicha tekshiradi — mezonlar tizimga «qotirilgan» emas, ular sizniki.

Nima tekshiriladi (odatiy rubrika namunasi — bir nechta blokda taxminan 30 ta mezon; sizning markazingizniki oʻziniki boʻladi):

Darsni tashkil etish — oʻtirgizish va joylashtirish, sinfdagi intizom, oʻquvchilar bilan aloqa, oʻz vaqtida boshlash va tugatish.
Darsning tuzilishi — dars bosqichlar boʻyicha oʻtdimi (qizdirish → materialni taqdim etish → mashq qilish → mustaqil amaliyot) va har bir bosqichga yetarli vaqt ajratildimi. (bosqichlar boʻyicha tekshiruvlarning bir qismi — yoʻl xaritasi)
Oʻqitish texnikasi — oʻqituvchi «oʻzi gapirib berish» oʻrniga javoblarni oʻquvchilardan chiqarib oladimi (eliciting), tushunishni tekshiruvchi savollar (CCQ) beradimi, koʻrsatmalarni aniq beradimi va topshiriqni tushunganliklarini tekshiradimi (ICQ), oʻquvchilar ishini kuzatib boradimi, qayta aloqani qanday beradi va xatolarni qanday tuzatadi, tilni guruh darajasiga moslaydimi, ona tilini suiisteʼmol qilmaydimi.

Har bir dars boʻyicha chiqishda nima boʻladi:

Toʻldirilgan rubrika — har bir mezon boʻyicha baho, darsdan qisqa dalil-iqtibos va AI qanchalik ishonchli ekanligi haqida belgi; bahsli bandlarni u halol qilib «inson nigohi kerak» deb belgilaydi.
Darsning metodika boʻyicha umumiy bahosi (1–10) — «yalangʻoch raqam» emas, balki mezonlar boʻyicha tahlil va ishonch darajasi bilan.
Mavzu qamrovi — rejalashtirilgandan nima allaqachon oʻtilgani, nima qisman, nima esa hali yoʻq (mavzu boʻyicha toʻplanib boruvchi: «tasdiq shakllari oʻtildi, savollar — hali yoʻq»).
Metodist tekshiruvi — markaz rejimni oʻzi tanlaydi: eʼlon qilishdan oldin insonning majburiy tekshiruvi yoki avtomatik eʼlon qilish; har ikki holatda ham metodist tuzatishlari tizimni aniqroq qiladi.

Bahsli va subyektiv bandlarni AI kam ishonchli deb belgilaydi — toki oʻqituvchi ishi haqidagi notoʻgʻri baho hech qachon fakt sifatida berilmasin.

5. Oʻqituvchi analitikasi¶

Dars koʻrsatkichlaridan har bir oʻqituvchining profili shakllanadi:

Reyting — ishning umumiy bahosi (qanday hisoblanishi — «Oʻqituvchi reytingi qanday hisoblanadi» bobida);
Reyting nimadan tashkil topgani — omillar boʻyicha tahlil (nutq balansi, savollar, til, oʻz vaqtidalik) tushunarli izohlar bilan;
Koʻnikmalar radari — bir nechta oʻq boʻyicha kuchli va zaif tomonlar;
Darslarning asosiy lahzalari — muvaffaqiyatli va muammoli epizodlar vaqtga bogʻlangan holda;
8 hafta dinamikasi — oʻqituvchi oʻsyaptimi yoki susayyaptimi;
«Diqqat talab qiladi» lentasi — tizim oʻzi muhimni yuqoriga olib chiqadi: reytingning keskin tushishi, juda koʻp sukunat, kamera bilan muammo, ona tiliga oʻtib ketish, ajoyib natija.

6. Kouching va oʻsish¶

Kouching savatlari — tizim oʻqituvchilarni oʻzi «ragʻbatlantirish», «tortib chiqarish», «kuzatish» boʻyicha taqsimlaydi va aniq harakat taklif qiladi.
Maqsadlar — oʻqituvchi yoki menejer maqsad qoʻyadi (masalan, «ingliz tili ulushini 60%ga yetkazish»), progress avtomatik hisoblanadi.
Baholar/koʻrib chiqishlar — menejer oʻqituvchi ishining tahlilini qayd etadi; tuzatishlar ham toʻplanib, tizimni yaxshilaydi.

7. Oʻquvchilarning ketish xavfi¶

ControlAI qaysi guruhlar «toʻkilib» ketish xavfi borligini oldindan koʻrsatadi: guruh boʻyicha xavf darajasini (0–100) hisoblaydi, davomat va jalb etilganlik dinamikasini kuzatib boradi, ehtimoliy sababni aytadi va harakat tavsiya qiladi — toki oʻquvchilar ketmasdan oldin aralashish mumkin boʻlsin.

8. Filiallarni taqqoslash¶

Tarmoqlar uchun: filiallarni asosiy koʻrsatkichlar boʻyicha oʻzaro taqqoslash (nutq balansi, til, savollar, oʻz vaqtidalik, ushlab qolish), filiallar reytingi, eng yaxshilar va orqada qolayotganlar.

9. Hisobotlar va sarhisoblar¶

Dars boʻyicha hisobot — metrikalar + dars qanday oʻtgani haqidagi qisqa tushunarli matn.
Kunlik sarhisob — kun davomidagi barcha darslar bitta roʻyxatda, muammolar yuqorida.
Oʻqituvchi uchun shaxsiy konspekt — uning oʻz statistikasi va darsning qisqacha mazmuni («yuqoridan baho» emas, «yordam» formatida).
Barcha darslar tarixi — har qanday oʻtgan darsni filtrlar boʻyicha (guruh, oʻqituvchi, sinf, sana) topib, uning natijasini ochish mumkin.
(yoʻl xaritasi) oʻqituvchilar va guruhlar boʻyicha trendli haftalik sarhisob; ota-onalar uchun qisqa hisobot (davomat + qisqacha mazmun).

10. Boshqaruv va ekspluatatsiya¶

Analitika atrofida — markaz haqiqatan ishlashi uchun hamma narsa:

Jadval — haftalik darslar toʻri (kim, qachon, qaysi guruh, qaysi sinf); aynan u tizimga yozuvlarni qachon olishni aytadi. ControlAI toʻqnashuvlar haqida ogohlantiradi (bitta oʻqituvchi yoki sinf ikki marta band).
Kurslar va darajalar — darajalari bilan kurslar katalogi (masalan, CEFR shkalasi boʻyicha: A1–C2).
Odamlar va guruhlar — oʻqituvchilar, guruhlar, oʻquvchilar; takliflar; roziliklar holati.
Sinflar va jihozlar — kameralar holati (tayyor / mikrofon kerak / aloqada emas), aloqa tekshiruvi.
Toʻlov — soatlar balansi, paketlar, kunlar boʻyicha sarf; hisob amalda qayta ishlangan dars daqiqalari boʻyicha yuritiladi, oʻtmagan dars esa toʻlanmaydi.
Oylik — amalda oʻtkazilgan darslar boʻyicha (rejaga emas) hisoblash plyus reyting uchun bonus; buxgalteriya uchun yuklab olish.
Operatsiyalar — vazifalar roʻyxati (kamera aloqada emas, ovoz yoʻq, qayta ishlash xatosi, dars oʻtmadi, rozilik kutilmoqda) va qamrov sarhisobi: rejalashtirilgan darslardan nechtasi oʻz vaqtida muvaffaqiyatli qayta ishlangan.

11. Kesimlar va taqqoslashlar¶

Koʻrsatkichlarni tahlil qilish uchun alohida boʻlim: kurs, metrika va davrni tanlab, kesimni koʻrish mumkin — masalan, oʻqituvchilarni oyiga bergan savollar soni boʻyicha taqqoslash — va natijani yuklab olish.

Ushbu bobning asosiysi: ControlAI dars nutqi, videosi va metodikasini (markazning oʻz rubrikasi boʻyicha) tahlil qiladi, shundan oʻqituvchilar boʻyicha analitika, kouching va ketish prognozini quradi, hisobotlar va sarhisoblar tayyorlaydi, atrofida esa markaz ishi uchun hamma narsani beradi — jadval, kurslar, odamlar, jihozlar, toʻlov, oylik va sifat nazorati. Ilgʻor signallarning bir qismi hozircha yoʻl xaritasida — ular belgilangan.

→ Keyingi: 05. Metrikalar va ular nimani anglatadi — har bir raqamni oddiy soʻzlar bilan tahlil qilamiz va yaxshi dars qanday koʻrinishini koʻrsatamiz.